سورو و بندرعباس بر نقشه جهان
از «سورو» و «شهرو» در جغرافیای قرن چهارم هجری تا بندرعباس امروز — مرکز استان هرمزگان و یکی از مهمترین مراکز استراتژیک و تجاری ایران در جوار خلیجفارس و دریای عمان.
در قرن چهارم هجری در حوالی بندرعباس فعلی، محوطه تاریخی سورو از کهنترین نواحی استقرار انسانی در محدوده بندرعباس امروزی به شمار میرود. شواهد باستانشناسی نشان میدهد این منطقه دستکم از دوره ساسانی مسکون بوده است. برخی پژوهشگران نیز احتمال دادهاند یکی از آبادیهای ساحلی یادشده در منابع جغرافیایی قرن چهارم هجری با سورو قابل تطبیق باشد، هرچند این دیدگاه قطعی نیست.
این بندر در سال ۹۲۴ هجری قمری «بندر جرون» خوانده میشد و دهکدهای کوچک بود و در روبهروی سواحل شمالی جزیره پراهمیت «هورموز» آن روزگار، قرار داشت. در سال ۱۵۱۴، پرتغالیها این دهکده کوچک را برای پیاده شدن و بارگیری اجناس از خشکی انتخاب کردند. به دلیل خرچنگ زیادی که در ساحل این بندر وجود داشت، نام آن را «بندر کامارااو» یا «کامبارائو»، یعنی بندر خرچنگ گذاشتند.
سورو / شهرو
برخی پژوهشگران احتمال دادهاند یکی از آبادیهای ساحلی منابع قرن چهارم هجری با سورو قابل تطبیق باشد.
بندر جرون
دهکدهای کوچک در روبهروی سواحل شمالی جزیره پراهمیت «هورموز» آن روزگار.
کامارائو / کامبارائو
منابع پرتغالی این ناحیه را با نامهای Camarão و Combarão ثبت کردهاند.
بندرعباس
شاهعباس با کمک انگلیسیها پرتغالیها را راند و نام بندرگمبرون به بندرعباس تغییر یافت.
استحکام شهر
تا قبل از ۱۶۵۰ میلادی بندرعباس حصار نداشت؛ از این زمان دور شهر را محصور کردند و بر امنیت آن افزوده شد.
از «گامبرون» تا «بندرعباس»
نام متداول بعدی، یعنی «گمبرون» یا «گامبرون» بهاحتمال زیاد از لغت پرتغالی «گامارائو» اقتباس شده است. در سال ۱۶۲۲ میلادی شاهعباس توانست با کمک انگلیسیها دست پرتغالیها را از این بندر کوتاه کند. به افتخار این پیروزی «بندرگمبرون» به «بندرعباس» تغییر نام داد.
انگلیسیها و هلندیها در بندرعباس تجارتخانه و در کنار دریا عمارت زیبایی بنا کردند. در این بندر لنگرگاه مناسبی وجود داشت؛ لذا اکثر کشتیهای بزرگی که از هند برای ایران و عثمانی و سایر نقاط کالا حمل میکردند، در این بندر لنگر میانداختند. هلندیها در سال ۱۱۱۰ هجری قمری (۱۶۹۸ میلادی) با کسب اجازه از دولت ایران، شهر تازهای با بافت و معماری ویژه در وسط شهر بندرعباس بنا نمودند.
بندرعباس امروز — مرکز استان هرمزگان
در تقسیمات فعلی کشوری، شهر بندرعباس مرکز استان هرمزگان است. این شهر یکی از مهمترین مراکز استراتژیکی و تجاری ایران در جوار خلیجفارس و دریای عمان است. بارانداز شهید رجایی، اسکله عظیمی است که بخش وسیعی از مبادله کالاهای تجاری بین ایران و دیگر کشورها از طریق آن صورت میگیرد.
بندرعباس از طریق راههای دریایی، راهآهن، جادههای ترانزیتی درجه یک و از طریق هوا به کلیه مناطق داخلی و دیگر کشورهای جهان مرتبط است. این شبکه گسترده ارتباطی، شهر را به یکی از گلوگاههای اصلی تجارت و ترانزیت در منطقه تبدیل کرده است.
محله سورو در بندرعباس کنونی
سورو قدیم غربیترین محله بندرعباس است و پس از آن منازل سازمانی نیروی دریائی و منطقه یکم نیروی دریائی ارتش قرار دارد. سورو در کنار ساحل خلیجفارس قرار دارد و طول محله از بلوار جهانگردی تا بلوار جهانبار امتداد مییابد.
این موقعیت ساحلی، همان ویژگی جغرافیایی است که از کهنترین روزگاران، سورو را به بندری برای پهلو گرفتن کشتیها و دهکدهای برای صیادان و بازرگانان بدل کرده بود. امروز نیز ساحل سورو یکی از شناختهشدهترین تفریحگاههای بندرعباس است.
سورو بر روی نقشه
موقعیت دقیق محله سورو قدیم در بندرعباس
نگاهی به ساحل سورو
موقعیت جغرافیایی سورو — در کرانه غربی بندرعباس و در دل خلیجفارس — همان موهبتی است که قرنها این نقطه را به پل ارتباطی میان فارس، هرمز، هند و جهان بزرگتر بدل کرده است. امروز نیز همان ساحل، روایتگر تاریخ و گواه استمرار زندگی در یکی کهنترین محلههای جنوب ایران است.