بندرعباس تنها یک بندر تجاری نیست؛ این شهر برای قرن‌ها نقطه تلاقی تمدن‌ها، فرهنگ‌ها و مردمانی بوده که از مسیر اقیانوس هند به ایران آمدند. موقعیت راهبردی آن در کرانه خلیج فارس، بندرعباس را به یکی از مهم‌ترین مراکز دادوستد میان ایران، هند، شرق آفریقا، شبه‌جزیره عربستان و دیگر بنادر منطقه تبدیل کرده بود.

اگر به بندرعباس دهه ۱۳۳۰ خورشیدی (۱۹۵۰ میلادی) سفر می‌کردید، احتمالاً پیش از هر چیز صدای نی‌انبان و تنبک توجهتان را جلب می‌کرد. موسیقی محلی در کنار اسکله‌ها جریان داشت و کارگران، ملوانان، تاجران و خانواده‌ها پس از یک روز پرکار، زیر نور فانوس‌ها گرد هم می‌آمدند. در همان حال، لنج‌ها و قایق‌های ماهیگیری آرام بر آب‌های خلیج فارس حرکت می‌کردند و تصویری فراموش‌نشدنی از زندگی ساحلی جنوب ایران می‌آفریدند.

اما اهمیت بندرعباس تنها به تجارت محدود نمی‌شود. این بندر، دروازه ورود فرهنگ‌ها و اقوام مختلف به ایران نیز بوده است. یکی از این جوامع، آفریقایی‌تباران ایران هستند که بخشی از آنان از طریق تجارت برده در اقیانوس هند و گروهی دیگر در نتیجه مهاجرت، دریانوردی و روابط بازرگانی به سواحل جنوبی ایران رسیدند. با گذشت زمان، این جامعه در کنار فارس‌ها، عرب‌ها، بلوچ‌ها و دیگر ساکنان منطقه، بخشی از هویت فرهنگی هرمزگان و ایران شد.

امروز نیز می‌توان ردپای این میراث را در موسیقی، آیین‌ها، خوراک، پوشش و سنت‌های مردم جنوب مشاهده کرد. فرهنگ بندرعباس، حاصل قرن‌ها تعامل میان دریا و انسان‌هایی است که از سرزمین‌های گوناگون به این بندر آمده و در آن زندگی تازه‌ای آغاز کرده‌اند.

بندرعباس نمونه‌ای از این حقیقت تاریخی است که بنادر، تنها محل جابه‌جایی کالا نیستند؛ بلکه گذرگاه اندیشه‌ها، فرهنگ‌ها و روایت‌های انسانی نیز به شمار می‌روند. شاید به همین دلیل است که هنوز هم با شنیدن نوای نی‌انبان در ساحل خلیج فارس، می‌توان پژواک قرن‌ها تاریخ و همزیستی مردمان اقیانوس هند را احساس کرد.