لیلا ملاحی: پاسدار فرهنگ فراموششده هرمزگان
از کودکی در دل طبیعت تا عشق به ریشهها
لیلا ملاحی در سال ۱۳۴۶ در استان هرمزگان به دنیا آمد. دوران کودکی او نه در پشت میز و نیمکتِ مدرسه، که در دل طبیعت بکر و میان اقوام مادریاش در روستاهای «کلاوی» و «گبرانی» در شرق میناب گذشت. همان روزها بود که عشق به فرهنگ، آداب و رسوم و زندگی مردمان این دیار در وجودش کاشته شد. او تنها تا کلاس پنجم ابتدایی به مدرسه رفت، اما دانشگاه واقعیاش، زندگی و تجربه در میان مردم بود. کتاب، همیشه به عنوان یک دوست دیرینه و ماندگار، در خانوادهاش حضوری پررنگ داشت و همین عشق به مطالعه، پایهگذار راهی شد که بعدها در پیش گرفت.
جرقه یک رسالت: از احساس دغدغه تا عشق به پژوهش
در سال ۱۳۸۰، لیلا ملاحی با احساس یک ضرورت بزرگ در جامعه، تصمیمی قاطع گرفت. او دید که فرهنگ غنی و آداب و رسوم طایفههای بومی، به آرامی در حال فراموشی و نابودی است. از همین رو، از سر عشق و دغدغه شخصی، به صورت جدی وارد عرصه نویسندگی و پژوهش شد. تمرکز اصلی او بر فرهنگ طایفه کمترشناختهشده «جَت» در شرق هرمزگان قرار گرفت.
یک پژوهشگر چندرسانهای: از قلم و نقاشی تا دوربین فیلمبرداری
لیلا ملاحی تنها یک نویسنده نیست؛ او یک هنرمند چندبعدی است که برای ثبت فرهنگ از هر ابزاری استفاده میکند:
- نوشتن: او زندگی روزمره، پوشش، سنتها، مشاغل و آیینهای مردم جت را به دقت به رشته تحریر درآورده است.
- نقاشی: این بخش، خلاقانهترین و منحصر به فردترین وجه کار اوست. زمانی که افراد رضایت نمیدادند از آنان عکس بگیرد، او برای انتقال دقیق صحنهها و چهرهها، به نقاشی روی آورد. مجموعه نقاشیهای پرتره او با عنوان طنزآمیز و عمیق «او آجازه نمیدهد» نمادی از این محدودیتها و همچنین احترام او به خواست مردم است. این نقاشیها گنجینهای از پوشش زنان بلوچزبان و صحنههای ازیادرفتهای مانند آوردن آب با کوزه (جَهله) را ثبت کردهاند.
- مستندسازی: او علاوه بر عکاسی از زیستبوم مردم، فیلم مستند «جَت» را نیز کارگردانی کرده و به عنوان پژوهشگر و دستیار فیلمساز با دیگران همکاری داشته است.
گنجینهای از آثار مکتوب و هنری
از این بانوی پرتلاش میتوان به آثار ارزشمند زیر اشاره کرد:
- کتاب پژوهشی «جَت» (طایفهای در شرق هرمزگان) - یک مرجع کامل و تحسینبرانگیز
- کتاب کودک «بچههای باران» - برای انتقال فرهنگ به نسل جدید
- کتابهای آماده چاپ: شامل ۳ کتاب کودک دیگر
- کتاب در دست تألیف «سورو» - پژوهشی درباره محله سورو در بندرعباس
- مقالات متعدد در سایتهای تخصصی مانند «انسانشناسی و فرهنگ» و «بیدارزنی»
میعادگاه عشق و فرهنگ: موزه شخصی و آموزش به کودکان
لیلا ملاحی تمامی آثار، صنایع دستی جمعآوریشده و نقاشیهایش را در موزه شخصی خود در بندرعباس نگهداری میکند که نشاندهنده یک عمر تلاش و عشق است. او علاوه بر پژوهش، به ترویج کتابخوانی در میان زنان و کودکان محله سورو و روستاهای شرق میناب میپردازد و به کودکان نقاشی آموزش میدهد تا علاقه به هنر و فرهنگ را در نسل بعدی بیدار نگه دارد.
